Ակադեմիկոս Էմիլ Սամսոնի Գաբրիելյանի հիշատակին

Կյանքից հեռացավ Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամ, ՀՀ Առողջապահության նախարարությանն առընթեր Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների գործակալության տնօրեն, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր  Էմիլ Սամսոնի Գաբրիելյանը, իր գործունեությամբ խորը հետք թողնելով Հայաստանի առողջապահության և բժշկագիտության զարգացման մեջ:

Է. Ս. Գաբրիելյանը ծնվել է 31.01.1931 թ.-ին ք. Աշտարակում: 

 1954 թ.-ին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը:

 Նա անցել է բեղմնավոր ստեղծագործական ուղի, աշխատելով

• 1971-1975թթ. Երևանի բժշկական ինստիտուտի ռեկտոր;

• 1975-1989թթ. ՀԽՍՀ առողջապահության նախարար; 

• 1988-1994թթ. Երևանի  բժշկական ինստիտուտի դեղաբանության ամբիոնի վարիչ; 

• 1992 թվականից` ՀՀ Առողջապահության նախարարությանն առընթեր Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների գործակալության տնօրեն;  

• 1994 – 2006 թթ.` ՀՀԳԱԱ փոխպրեզիդենտ և Բնական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, ՀՀԳԱԱ նախագահության անդամ:

 Է.Գաբրիելյանն իր ամբողջ գործունեության ընթացքում, գերազանց կատարելով  իր վրա դրված պարտականությունները,  մնացել  է նվիրված գիտությանը` համատեղելով  աշխատանքը Բժշկական ինստիտուտի դեղաբանության ամբիոնի պրոֆեսորի և  Արյան շրջանառության դեղաբանության  գիտահետազոտական լաբորատորիայի վարիչի պարտականությունների հետ: 

 Նրա նախաձեռնությամբ իրականացվել են մի շարք միջոցառումներ, որոնք սկզբունքային նշանակություն են ունեցել հանրապետության առողջապահության և բժշկագիտության զարգացման համար:

  Անվանի գիտնականը, որի անունը վաղուց դուրս է եկել հանրապետության սահմաններից, պատրաստել է 11 դոկտոր և 18 թեկնածու, ակտիվորեն մասնակցել Հայաստանում դեղաբանության զարգացմանը` իր ավանդը ներդնելով բժշկագիտության  բնագավառի առաջընթացում:

 Է.Գաբրիելյանը կազմակերպել է դեղաբանների համամիութենական համագումար, սովետահնդկական գիտաժողով, ուղեղի արյան շրջանառությանը նվիրված կոնֆերանսներ, խմբագրել մի շարք մեծարժեք աշխատություններ:

  Էմիլ Գաբրիելյանի գիտական աշխատանքների ցուցակն ընդգրկում է ավելի քան 330 անվանում, այդ թվում` 4 մենագրություն,  4 դասագիրք և «Լինել թե չլինել»,«Փլուզում» գրքերը: Է.Գաբրիելյանի մենագրությունները բարձր են գնահատել այնպիսի խոշոր գիտնականներ, ինչպիսիք են Ա.Մ.Հարպերը, Գ.Մ. Դոուլը, Ա.Վ.Վալդմանը, Մ.Դ. Մաշկովսկին, Վ.Վ.Զակուսովը, Ե.Ի. Չազովը և ուրիշներ: Նրա ստացած տվյալները հնարավորություն ընձեռեցին առաջադրելու նոր հայեցակարգ հեմատոգեն անգիոսպազմի արդյունքում ուղեղային արյան շրջանառության խանգարումների մեխանիզմի մասին: Անվանի գիտնականը իր գիտական արդյունքների մասին բազմիցս հանդես է եկել միջազգային գիտաժողովներում, այդ թվում` Մյունխենում, Սան-Ֆրանցիսկոյում, Հելսինկիում, Փարիզում, Տոկիոյում, Լոնդոնում, Սարաևոյում, Լոս-Անջելոսում և այլուր:  

  Անվանի գիտնականը ներկայացված է միջազգային 10 հանրագիտարաններում: 

  Գիտնականն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, միջազգային և կառավարական պարգևների և շնորհների:

  Ակադեմիկոս Է.Գաբրիելյանը առաջին հայ գիտնականն է, որն արժանացել է Միավորված ազգերի գիտության, կրթության և մշակույթի կազմակերպության (ՅՈՒՆԵՍԿՈ) միջազգային Կալինգայի մրցանակին, որին մինչև այժմ արժանացել են աշխարհի գիտության և մշակույթի ընդամենը 53 ականավոր գործիչներ: 

  Է.Ս.Գաբրիելյանի համար գիտության նվաճումները ժողովրդական լայն զանգվածներին հասցնելու հրամայականը միշտ եղել է կարևոր խնդիր: Այսպես, ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի Կալինգայի անվան մրցանակի հանձնըման արարողությունից հետո նա   ասաց. «...գիտության նվաճումների պոպուլյարիզացիան հասարակության բոլոր խավերի մեջ հանդիսանում է այն հզոր ուժը, որն ապահովում է ինչպես հասարակության, այնպես էլ բուն իսկ գիտության հետագա զարգացումը: Դա ապացուցում է հասարակության և գիտության զարգացման փոխհարաբերությունների պատմությունը»: 

  Ակադեմիկոս Է.Գաբրիելյանը, հանդիսանալով վառ անհատականություն, լինելով արտակարգ զգայուն ու բարձր ինտելեկտով օժտված, հոգեպես հարուստ ու բարեսիրտ անձնավորություն, վայելել է հայ և օտար գիտնականների ու բժիշկների սերն ու հարգանքը: 

Անվանի բժիշկ-գիտնականի, առողջապահության և գիտության կազմակերպչի` ակադեմիկոս Էմիլ Գաբրիելյանի մահը մեծագույն կորուստ է Հայաստանի բժշկագիտության և առողջապահության համար:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ